Ceza Hukuku

IBAN Kullandırma ve Dolandırıcılık Suçlamaları: Soruşturma Süreci, MASAK Bloke ve Savunma

Güncelleme: 25 Şubat 2026 • Konu: IBAN dolandırıcılığı (hesap kullandırma) nedeniyle soruşturma ve ceza yargılaması

Dijital ekonomide IBAN, para transferinin temel araçlarından biri haline gelmiştir. Ancak IBAN’ın üçüncü kişilere kullandırılması (halk arasında “hesap kiralama” olarak da anılmaktadır), dolandırıcılık şebekeleri tarafından sıklıkla istismar edilmektedir. Bu tür olaylarda, IBAN sahibi kimi zaman dolandırıcılık veya suç gelirlerinin aklanması şüphesiyle ifade vermeye çağrılabilmekte, hesabı üzerinde bloke/işlemin ertelenmesi gibi tedbirlerle karşılaşabilmektedir.

1- Giriş: Dijital ekonomide IBAN kullandırma riski ve güncel durum

IBAN, kişiye özel bir banka hesap tanımlayıcısıdır ve finansal işlemlerde yoğun şekilde kullanılmaktadır. Buna rağmen, IBAN’ın “komisyon”, “pasif gelir” veya “kolay kazanç” vaatleriyle üçüncü kişilere kullandırılması, son dönemde artış gösteren dolandırıcılık dosyalarının temelinde yer almaktadır.

Bu yöntemle gerçekleştirilen eylemlerde yalnızca mağdurların malvarlığı zarar görmemekte; IBAN sahibi açısından da itibar riski, hesap tedbirleri ve ceza soruşturması gibi ağır sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle, olayın kast, bilgi ve menfaat boyutu somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.

2- Hukuki nitelendirme: Türk Ceza Kanunu ve aklama mevzuatı

IBAN kullandırma vakalarında soruşturma, çoğunlukla iki ana eksende yürütülmektedir: Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f) ve Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama (TCK m. 282).

TCK m. 158/1-f kapsamında; bilişim sistemleri ile banka/kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle hileli davranışlarla menfaat sağlanması iddiası gündeme gelebilmektedir. IBAN’ın dolandırıcılık planının aracı olarak kullanılması, nitelikli hale işaret edebilmektedir.

TCK m. 282 bakımından ise; dolandırıcılıktan elde edilen paranın farklı hesaplara aktarılması, kaynağının gizlenmesi veya meşru görünüm kazandırılması iddiaları öne çıkabilmektedir. Bu değerlendirmede; para hareketlerinin mahiyeti, transfer zinciri ve kişinin bu akışa ne ölçüde hakim olduğu önem taşımaktadır.

Uygulamada kilit soru şudur: IBAN sahibi, paranın suçtan kaynaklandığını bilerek ve isteyerek mi hareket etmiştir? Kasten işlenebilen bu suçlarda bilme/isteme unsuru belirleyici olduğundan; “kaçınılmaz hata” veya “kastın yokluğu” savunmalarının somut delillerle desteklenmesi gerekmektedir.

3- Yaygın senaryolar: “hesap kiralama” ve para kuryesi (mule) tuzağı

IBAN kullandırma üzerinden yürütülen dosyalarda bazı tipik senaryolar sık görülmektedir:

• Sosyal medya ilanlarıyla hesap kiralama: “Komisyon”, “pasif gelir”, “tek işlem” vaadiyle IBAN bilgisi ve bazen mobil bankacılık erişimi temin edilmektedir. Hesaplar; dolandırıcılık gelirleri, yasa dışı bahis/kumar transferleri veya iz kaybettirme amacıyla kullanılabilmektedir.
• “Ödeme sana gelecek, sen bana gönder” taktiği: Hesaba gelen paranın “yanlışlık” veya “iş ödemesi” olduğu söylenerek başka IBAN’a/kripto platformuna transfer istenmektedir. Bu durumda kişi farkında olmadan “para kuryesi” olarak kullanılabilmektedir.
• Kripto varlık platformları üzerinden dolaylı transferler: Banka hesabına giren tutarın kripto borsasına aktarılması talep edilerek paranın izi kaybettirilmeye çalışılabilmektedir.

Bu tür yapılarda kullanılan kişiler, uluslararası terminolojide “mule” (para kuryesi) olarak adlandırılmaktadır. Dosyalarda çoğu zaman, düşük komisyon vaadiyle sisteme dahil edilen kişilerin sonradan ağır suçlamalarla karşılaştığı görülmektedir.

4- Adli ve İdari Süreç: Bloke işlemleri – MASAK – Savcılık soruşturması

Süreç; mağdur şikayeti, bankaların iç denetimi veya şüpheli işlem tespitleriyle başlayabilmektedir. Bankalar ve finansal kuruluşlar, mevzuat gereği şüpheli işlem bildirimi yapabilmektedir. Bunun sonucunda, MASAK kapsamında işlemin ertelenmesi (geçici bloke) gibi tedbirler uygulanabilmektedir.

Ayrıca bazı dosyalarda, hesap hareketlerine ilişkin acil tedbir mekanizmaları devreye alınabilmektedir. Tedbirlerin ardından çoğunlukla Cumhuriyet Savcılığı tarafından soruşturma başlatılmakta ve IBAN sahibi şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılabilmektedir. Bu aşamada, ifade sürecinin dosya stratejisiyle uyumlu yürütülmesi ve delillerin eksiksiz sunulması kritik görülmektedir.

Bazı olaylarda etkin pişmanlık hükümleri tartışmaya açılabilmektedir. Ancak hangi şartlarda uygulanabileceği, suç vasfı ve dosya kapsamına göre değişebileceğinden, değerlendirme somut olaya göre yapılmalıdır.

5- Hukuki Savunma Stratejileri ve Deliller

Savunma kurgusunda; masumiyet karinesi, kastın bulunup bulunmadığı ve hata hükümleri önemli yer tutmaktadır. Kişinin paranın suçtan kaynaklandığını bilmediği, planın parçası olmadığını göstermeye yarayan delillerin korunması ve dosyaya sunulması gerekmektedir. Ayrıca zararın erken aşamada tam tespit edilerek giderilmesi ağır sonuçları ortadan kaldırabilir.

Sıklıkla belirleyici deliller

• Yazışma kayıtları: WhatsApp/Telegram/SMS/e-posta konuşmaları; ikna yöntemi, vaatler ve kandırılma iddiasını destekleyebilmektedir.
• Banka dekontları ve açıklamalar: Para giriş-çıkışlarının zinciri, açıklama alanları ve zamanlama; rol/menfaat tartışmalarında önemlidir.
• Tanık beyanları: Olayın nasıl geliştiği ve kişinin iyi niyeti yönünden destekleyici olabilir.
• Finansal durum araştırması: Kişinin suçtan orantısız menfaat elde etmediğini gösterebilecek veriler savunmayı güçlendirebilir.

Özellikle “hayatın olağan akışı” kriteri kapsamında; kişinin şüphe duymasını gerektirecek emarelerin bulunup bulunmadığı, işlem sayısı/tutarı, mesaj içerikleri ve yönlendirme biçimi bir bütün olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle, delillerin silinmeden saklanması ve mümkünse orijinal formatıyla korunması önerilir.

6- Mağduriyetin Önlenmesi İçin Alınması Gereken Tedbirler

• IBAN ve bankacılık erişimleri, “hesap kiralama/komisyon” vaadiyle üçüncü kişilere verilmemelidir.
• Sosyal medyada görülen hesap kiralama ilanları platforma şikayet edilmeli; gerekiyorsa suç duyurusu değerlendirilmelidir.
• Hesaba kaynağı bilinmeyen para girişi varsa, paraya dokunmadan bankaya bildirim yapılmalı ve gerekirse savcılığa ihbar edilmelidir.
• Dijital okuryazarlık artırılmalı; şüpheli linkler, kimlik avı girişimleri ve “kolay kazanç” vaatlerine karşı dikkatli olunmalıdır.

Proaktif bildirimlerin ve delil oluşturmanın, ileride ortaya çıkabilecek suçlamalarda “kast yokluğu” ve “iyi niyet” değerlendirmelerinde etkili olabildiği görülmektedir.

7- Sonuç ve Genel Değerlendirme

IBAN kullandırma/hesap kiralama vakaları; dolandırıcılık ve aklama suçlamalarıyla masum kişilerin dahi ağır sonuçlarla karşılaşabildiği bir alana dönüşmüştür. Dosyanın seyrinde; kastın varlığı, menfaat ilişkisi, para akışına hakimiyet ve delillerin bütünlüğü belirleyici olmaktadır.

Bu nedenle; ifade, bloke ve soruşturma adımlarının dosya bazında ivedilikle değerlendirilmesi, savunmanın delillerle desteklenmesi ve süreçte hatalı beyanlardan kaçınılması önerilir.

Diğer Makaleler:

• Haksız İcra Takibi Geldi: 7 Gün İçinde Ne Yapılır?
• Kefile Haksız İcra Başlatıldıysa Ne Yapılmalıdır?
• Tapuda Satış Bedelini Düşük Göstermek: 2026 Sonrası Riskler, Tebligat ve Çözüm Yolları
• İşten Ayrılırken Haklarım Neler?

8- Sık Sorulan Sorular