Kefile Haksız İcra Başlatıldıysa Ne Yapılmalıdır?

Taksitle alınan ev eşyası, elektronik ürün veya başka bir tüketici alışverişi için kefil olan kişi, asıl borç ödenmediğinde alacaklıdan ödeme talebi ya da icra takibi alabilir. Bu, kefilin her durumda istenen tutarın tamamını ödemek zorunda olduğu anlamına gelmez. Sorumluluk; imzalanan sözleşmenin geçerliliğine, kefalet türüne, belirlenen üst sınıra ve borcun kalan miktarına göre değerlendirilir.

1) Evli Kefilin Eş Rızası Şartı (TBK m.584)

Türk Borçlar Kanunu m.584 hükmü uyarınca:

Kanundaki temel kural, kefalet kurulurken eşin yazılı rızasının alınmasıdır. Ancak kanunda, ticari işletme faaliyeti ve bazı şirket ilişkileri gibi durumlar için istisnalar vardır. Bu nedenle yalnızca eş rızası belgesinin bulunup bulunmadığına bakarak kesin sonuca varılmamalı; kefilin sıfatı, borcun niteliği ve sözleşme tarihi de incelenmelidir. Şartlar oluşmuyorsa eş rızasının bulunmaması kefaletin geçerliliğine itiraz konusu yapılabilir.

2) Aynı Borç İçin Birden Fazla İcra Başlatılması

Alacaklının asıl borçluya ve kefile ayrı takip başlatması, tek başına aynı borç için mükerrer takip yapıldığı anlamına gelmez. Mükerrer takip itirazı için takip dosyalarının tarafları, dayandığı alacak ve talep edilen tutarlar karşılaştırılmalıdır. Aynı alacak için aynı borçluya yöneltilen tekrarlı takipler ise dosyanın özelliklerine göre hukuka aykırı olabilir.

• Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrine ilişkin itiraz süresi kural olarak 7 gündür.
• Takip kesinleşmişse, somut duruma göre menfi tespit davası değerlendirilebilir.
• Ödeme yapılmışsa, koşulları varsa istirdat davası gündeme gelebilir.

3) Kefil İcra Takibine Kaç Gün İçinde İtiraz Etmelidir?

Genel haciz yoluyla yürütülen ilamsız icra takibinde, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kural olarak 7 gün içinde icra dairesine itiraz edilmelidir. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşebilir ve haciz işlemleri gündeme gelebilir. Takip kambiyo senedine dayanıyorsa süre ve başvuru mercii farklı olabileceğinden evrakın türü hemen kontrol edilmelidir.

4) Kefaletin Geçersizliği Nasıl İleri Sürülür?

Kefalet sözleşmesinin şekil şartları eksikse, eş rızası gerektiği hâlde alınmamışsa veya takipte istenen tutar sorumluluk sınırını aşıyorsa, kefil bunları somut duruma göre ileri sürebilir:

• Kefaletin geçersizliği icra takibinde itiraz sebebi yapılır.
• Takip kesinleşmişse menfi tespit davası açılır.
• Haciz varsa somut olaya göre teminat karşılığında durdurma talep edilebilir.

Somut sözleşmenin, imza tarihinin ve tebligat sürecinin incelenmesi önemlidir. Ödeme emri geldiyse, takip türü ve itiraz süresi gecikmeden kontrol edilmelidir.

5) Kefalet Sözleşmesinde Hangi Şartlar Aranır?

Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefalet yazılı yapılmalı; kefilin sorumlu olacağı azami tutar ve kefalet tarihi belirtilmelidir. Kefil bu azami tutarı ve tarihi kendi el yazısıyla yazmalıdır. Sözleşmede müteselsil kefalet kararlaştırılıyorsa, bu sıfatı veya aynı anlama gelen ifadeyi de kefilin el yazısıyla belirtmesi gerekir. Bu şartlardaki eksiklikler kefaletin geçerliliği yönünden önem taşıyabilir.

Kefalet belgesinde yazan tutar ve imzalar kadar, sözleşmenin hangi borç için verildiği de önemlidir. Sonradan kefilin sorumluluğunu artıran değişikliklerin de kanundaki şekil şartlarına uygun yapılması gerekir. Bu nedenle yalnızca icra dosyasındaki toplam tutara bakmak yerine, kefalet belgesi ile alışveriş veya kredi sözleşmesi birlikte incelenmelidir.

6) Taksitli Alışverişe Kefil Olan Kişinin Sorumluluğu

Bir tüketici işlemi kapsamında, tüketicinin borcu için alınan şahsi teminatlar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 4/6. maddesi uyarınca, sözleşmede başka bir ad kullanılsa bile adi kefalet sayılır. Bu kural, özellikle taksitli mal veya hizmet alımı ve tüketici finansmanı kapsamında kefil olan kişiler açısından önemlidir.

Adi kefalette alacaklı kural olarak önce asıl borçluya başvurmalıdır. Ancak kanunda, alacaklının belirli koşullarda doğrudan kefile başvurmasına izin veren istisnalar da vardır. Borçlunun taksitleri aksatmış olması, kefilin sorumluluğunun kendiliğinden ve her koşulda başladığı anlamına gelmez; borcun muaccel olup olmadığı, yapılan ödemeler, bildirimler ve sözleşmedeki düzenlemeler incelenmelidir.

Taksitle alınan ev eşyası, elektronik ürün veya benzeri bir ürün için kefil olduysanız, imzaladığınız kefalet belgesinin bir örneğini, ödeme planını, yapılan ödemeleri ve alacaklıdan gelen bildirimleri saklayın. Sözleşmede “müteselsil kefil” yazması tek başına tüketici işlemindeki kanuni sınıflandırmayı ortadan kaldırmayabilir.

7) Kefaletin Sınırı ve Süresi

Kefilin sorumluluğu, kefalet belgesinde geçerli biçimde gösterilen azami tutarı aşamaz. Bu tutarın kapsamı ve talep edilen faiz, masraf veya diğer ferilerin kefalete dâhil olup olmadığı sözleşme ve kanun hükümlerine göre belirlenir. Asıl borç sona erdiğinde kural olarak kefalet borcu da sona erer.

Gerçek kişi tarafından verilen kefalet, kanundaki şartlara uygun bir uzatma yapılmadıkça, sözleşmenin kurulmasından itibaren 10 yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer (TBK m.598). Kanundaki şartlara uygun yazılı uzatma yapılması mümkündür. Kefalet belgesinde belirli bir süre yazıyorsa, bu süre ve borcun doğduğu tarih ayrıca değerlendirilmelidir. Süre hesabı dosyanın tarihleri ve sözleşme içeriği üzerinden yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Çerkezköy’de bulunan Tigin & Gençer Avukatlık Bürosu, kefalet ve icra dosyalarını Çerkezköy, Çorlu, Kapaklı, Marmaraereğlisi ve Tekirdağ çevresinin yanı sıra İstanbul, Edirne, Kırklareli ve Lüleburgaz’dan başvuran kişiler için de değerlendirebilir. Dosyanın incelenmesinde kefalet sözleşmesi, alışveriş veya kredi belgeleri, ödeme kayıtları ve tebligat evrakı birlikte ele alınır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kefaletin ve icra takibinin sonucu, sözleşme ve dosya içeriğine göre değişebilir.